از زخم تا مرهمی با عطر بهشتی

کودکی را تصور کنید که صبحگاه با کوله پشتی ، خرامان در حال طی کردن مسیر خانه تا مدرسه است تا اینکه نگاهش با عابری که از رو به رو به سمت او می‌آید تلاقی می‌کند، نگاهش را از عابر می‌دزد اما انگار عابر قصد بریدن رشته نگاهش را از صورت او ندارد. کودک کمی مضطرب و کلافه، سرعت قدم‌هایش را تند می‌کند تا زودتر به مدرسه برسد.

وارد مدرسه می شود، صف کلاس خود را پیدا می کند و پشت سر یکی از هم کلاسی هایش می ایستد، بعد از گذشت چند لحظه نفر جلویی متوجه حضور او می شود و به سرعت جایش را در صف عوض می کند تا نزدیک او نباشد.

ناظم زنگ مدرسه را به صدا در می‌آورد و صف‌ها آرام به سمت کلاس‌ها حرکت می‌کنند، دانش آموزان با هیاهو یک به یک وارد کلاس می‌شوند و با دلهره و راجع به امتحان شفاهی که معلم از هفته پیش راجع به آن تذکر داده بود حرف می‌زنند.

کودک داستان ما که ازچند روز قبل خود را حسابی برای پرسش آماده کرده است، با اطمینان در انتظار ورود معلم و شروع پرسش است. سعی می‌کند به جای خالی کنارش بی‌توجه باشد اما مدام در ذهنش صدایی می‌پیچد: چرا همه بچه ها بغل دستی دارند ولی هیچکس کنار من نیست؟

معلم وارد کلاس می‌شود و پرسش را شروع می‌کند، نوبت به اسم کودک می‌رسد، با اعتماد به نفس از جا برمی‌خیزد، معلم به سرعت سوال را می‌خواند، شمرده و آرام شروع به پاسخ می‌کند که ناگهان متوجه پچ پچ دانش‌آموزان می‌شود که لحن و صدای او را تقلید می‌کنند و ریز ریز می‌خندند. دیگر پاسخ هیچیک از سوال‌ها را یادش نمی‌آید.

زنگ تفریح است. مثل هر روز تنها در گوشه‌ای از حیاط ایستاده. منتظر است کسی را پیدا کند تا چند کلامی با او حرف بزند و بازی کند. چشمش به دانش‌آموزی می‌افتد که ته حیاط مثل او تنهاست. همین طور که به سمت او گام برمی‌دارد لقمه‌ای را که مادرش برایش پیچیده به امید دوست شدن با دانش آموز غریبه نصف می‌کند. دانش‌آموز ته حیاط تا چشمش به او می‌افتد در جهت مخالف او می‌دود.

صبح روز بعد است. مادرش بالای رخت خواب ایستاده و او را صدا می‌زند. در حالی که صورتش را زیر پتو پنهان کرده می‌گوید: من دیگر مدرسه نمی‌روم.

این تنها یک پرده از زندگی کودکانی است که با عارضه شکاف لب و کام به دنیا می‌آیند و به دلایل مختلف امکان انجام عمل جراحی را ندارند.

شکاف لب و کام از شایع ترین نقایص

درمان شکاف لب و کام که از شایع‌ترین نقایص صورتی و دهانی است، انجام جراحی‌های متعدد، گفتار درمانی و درمان‌های ارتودنسی و دندانی را بخصوص در ۱۸ سال اولیه عمر می‌طلبد.

اگر چه درمان این عارضه در صورت داشتن امکانات مالی نیز نیازمند صبر و حوصله است، اما مشکل اصلی از جایی آغاز می‌شود که به دلیل فقر مادی و یا دوری از امکانات درمانی برای فرد مبتلا به این عارضه امکان جراحی میسر نباشد.

موسسه ملی ندای سلامت مرهم، می‌کوشد تا برای درد مناطق محروم کشور مرهم باشد و با تشکیل فوق‌تخصصی‌ترین تیم جراحان پلاستیک و ترمیمی مناطق محروم جهان، هیچ هم وطنی به دلیل ابتلا به این عارضه خانه نشین و منزوی نشود.

این تیم که از سال ۸۷ تا کنون جراحی و درمان رایگان نزدیک به پنج هزار نفر را در کارنامه خود ثبت کرده است، در بیست و پنجمین سفر خود که در آستانه تابستان امسال به مقصد نیشابور انجام شد، به ویزیت رایگان حدود ۱۰۰۰ بیمار و جراحی رایگان ۱۲۰ بیمار مبتلا به ناهنجاری لب و کام پرداخت.

در این سفر ۱۵ فوق‌تخصص جراحی پلاستیک، سه متخصص بیهوشی، دو پزشک عمومی، ۹ کارشناس اتاق عمل، یک مددکار اجتماعی، یک روانشناس بالینی و چند ده نفر از سایر کادر درمان سه روز نفسگیر بدون کمترین اتلاف وقت کوشیدند تا با معجزه نیت انسان دوستانه و پاک خود، مرهمی باشند بر زخم دل افرادی که سال‌ها یک شکاف، زندگی را بر کام آن‌ها را تلخ کرده است.

در طول چهار روز حضور اعضای مرهم در بیمارستان حکیم نیشابور، حال و هوای این بیمارستان با روزهای دیگر بسیار تفاوت داشت. راهروها پر بود از افرادی که امید در چشمانشان برق می زد و منتظر بودند با یک عمل نه چندان طولانی، زخمی را که این ناهنجاری سال‌های دراز بر دلشان نشانده بود درمان کنند.

بخش درمانگاه بیمارستان در این چند روز آنقدر شلوغ بود که به سختی می‌شد صدای کسی را شنید، درمانگاه پر بود از کودکانی که با یک اسباب بازی اهدایی از طرف مرهم، مقابل پزشکان می‌نشستند تا بعد از ویزیت وضعیت شان برای عمل جراحی روشن شود. اما علاوه بر کودکان، بزرگسالان زیادی نیز بعد از حضور تیم مرهم در بیمارستان حکیم، راهی آنجا شده بودند. از دختران و پسران جوان گرفته تا مردی با حدود ۶۵ سال سن که در طول تمام سال‌های زندگی اش هیچگاه فرصتی برای مراجعه به متخصص را نداشته است.

مراجعه‌کنندگانی وجود داشتند که چند نفر از اعضای خانواده آن‌ها به این ناهنجاری دچار هستند. یکی از آن‌ها پدری ۴۰ ساله با دو فرزند ۱۴ و هفت ساله‌اش است که از یکی از روستاهای مشهد راهی بیمارستان شده است. به گفته مادر خانواده به علت هزینه‌های بالای جراحی و درمان موفق نشده‌اند فرزندانشان را درمان کنند و به همین خاطر بعد از حضور تیم مرهم در نیشابور، چندین کیلومتر راه را پیمودند تا چاره درد خود را در دستان پزشکان خیر تیم مرهم بجویند.

به گفته متخصصان، بهترین سن درمان و جراحی شکاف لب و کام، سال‌های ابتدایی تولد است اما با این وجود جمعیت کثیری از مراجعه کنندگان به بیمارستان را افراد بزرگسالی تشکیل می‌دادند که احتمالاً به دلیل مشکلات مالی و یا دور بودن از مراکز درمانی سال‌ها با عوارض مختلف این ناهنجاری از جمله مشکل در تکلم، بلع، عفونت‌های مکرر گوش و انزوای اجتماعی دست و پنجه نرم کرده‌اند.

در طول چند روز حضور اعضای مرهم در بیمارستان حکیم نیشابور، پنج اتاق عملی که در اختیار این گروه قرار داشت برای لحظه‌ای خالی نمی‌ماند و کادر درمان که از هشت صبح در بیمارستان حاضر می‌شدند، با انگیزه و انرژی ای وصف ناشدنی جراحی ها را تا نیمه‌های شب ادامه می‌دادند.

ناصر مظفری، جراح پلاستیک و عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی یکی از جراحان تیم مرهم است که درباره انگیزه‌اش از حضور در این سفر با صراحت می‌گوید: برای انجام این کار جز عشق و علاقه هیچ انگیزه دیگری وجود ندارد و فقط به این خاطر است که اعضای مرهم چهار روز تمام زندگی و خانواده و شغل و دانشگاه را رها می‌کنند و به این سفر می‌آیند.

وی ادامه می‌دهد: در دستورات دینی مکلف شده‌ایم که به یکدیگر کمک کنیم، به دیگران خیر و خوبی برسانیم و اگر کاری از دستمان برای دیگران بر می‌آید انجام دهیم و من حس می‌کنم که مدیون مردم هستم و در این زمان که خداوند به من توان و سلامتی داده است، برای شکرانه این نعمات مکلف هستم که به مردم خدمت کنم.

از او درباره حس و حالش بعد از انجام هر عمل می‌پرسم و می‌گوید: از خداوند خواسته‌ام تا زمانی که توان دارم بتوانم این خدمت را ادامه دهم. شرکت در این سفر انگیزه‌ای جز خدمت ندارد و با انجام این کار رضایتی که از نظر روحی برای من ایجاد می‌شود به هیچ عنوان با انجام کار انتفاعی قابل قیاس نیست.

وی ادامه می‌دهد: اعتقاد دارم که دعای خیر یک مادر و یا یک کودک نیازمند گره‌هایی از زندگی من باز خواهد کرد که هیچ میزان ثروتی توان بازگشایی این گره‌ها را ندارد.

مظفری درباره خاطراتی که سفر به مناطق محروم برایش به ارمغان آورده است می‌گوید: در سفرهایی که با مرهم داشته‌ام خاطرات بسیار زیبایی دارم که از یاد آوری آن‌ها اشک در چشمانم حلقه می‌زند. هرگاه میبینم مادری به خاطر فقر مادی و حتی مسائل فرهنگی مانند مقصر دانستن مادر در تولد کودکی که نقصی مانند شکاف کام دارد، سرزنش می‌شود و احساس عذاب وجدان می‌کند، عمیقاً ناراحت می‌شوم؛ درحالی که این بیماری هیچ ارتباطی به شخص مادر به تنهایی ندارد.

وی اضافه می‌کند: این بیماری یک بیماری ارثی است و گاهی اوقات هم هیچ علتی برای آن پیدا نمی‌شود، بسیاری از مادران این کودکان چون خودشان را مقصر می‌دانند احساس گناه می‌کنند و فرزندشان را از دیگران مخفی می‌کنند.

عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی با بیان اینکه این کودکان به دلایل مختلف گوشه نشین می‌شوند و به پستوهای خانه پناه می‌برند و از اجتماع محروم می‌شوند، می‌گوید: زمانی که این افراد عمل می‌شوند با انگیزه مضاعف مثل یک فرد عادی به اجتماع برمی‌گردند.

معصومه عباس نژاد فوق تخصص جراحی پلاستیک و ترمیمی، یکی دیگر از جراحان تیم مرهم است؛ از او نیز درباره انگیزه‌اش برای حضور در این سفر می‌پرسم و با صراحت پاسخ می‌دهد: میل و علاقه شخصی تنها علت حضور من در این سفر بود.

وی با تاکید بر اینکه چهره هم در زندگی اجتماعی افراد، در خانواده و محل کار خیلی اثرگذار است، ادامه می‌دهد: به همین خاطر افراد مبتلا به این ناهنجاری به علت وجود مشکل در چهره‌شان از زندگی اجتماعی عملاً کناره‌گیری می‌کنند، بسیاری از آن‌ها خانه نشین می‌شوند و حتی مدرسه را ترک می‌کنند، برای کار و ازدواج هم با مشکل روبه‌رو می‌شوند، اما با انجام عمل جراحی می‌توان تمامی این مشکلات را حل کرد.

وی نیز در ادامه به مشکلاتی که برای مادران افراد مبتلا به این ناهنجاری وجود دارد اشاره می‌کند و تاکید می‌کند: گفتن اینکه فلان بیماری مادرزادی است، اصلاً درست نیست، این‌ها نقایص همراه تولد هستند، اول باید این قضیه در جامعه جا بیفتد که همانقدر که مادر در ایجاد یک فرزند نقش دارد، پدر هم در همان اندازه نقش دارد.

عباس نژاد با تاکید بر اینکه اصطلاح “ناهنجاری‌های همراه تولد” باید جایگزین اصطلاح “مادرزادی” شود، می‌گوید: از طرف دیگر افراد باید بدانند چنین مشکلاتی تقاص هیچ گناهی نیست و یک زمینه ژنتیکی مستعد در یک محیط مستعد، تحت تاثیر عوامل محیطی باعث ایجاد یک ناهنجاری شده است و چنین ناهنجاری‌هایی در حال حاضر قابل درمان است.

وی با بیان اینکه بسیاری از کودکان دارای این ناهنجاری از نظر آی کی یو وضعیت مناسبی دارند و می‌توانند یک زندگی نرمال و حتی بالاتر از حد نرمال داشته باشند، یادآور می‌شود: در کشورهای دیگر افرادی وجود دارند که دچار شکاف لب بوده‌اند اما حرفه آن‌ها بازیگری است و با یک عمل جراحی خوب وارد حرفه‌ای شده است که در آن چهره فرد بسیار اثر گذار است.

این جراح تاکید می‌کند: اگر بیمار نمی‌تواند به ما مراجعه کند ما می‌توانیم پیش او برویم، این کار شدنی است و با همت اساتیدی همچون دکتر کلانتر هرمزی و گروه‌های خیریه‌ای همچون مرهم می‌توان زندگی بسیاری از افراد را به حالت عادی برگرداند.

هزینه این عمل های جراحی مبلغی بین ۱۰ تا ۳۰ میلیون تومان است و علاوه بر هزینه جراحی، هزینه های دیگری همچون انجام ارتودنسی و یا سفر و اسکان در شهرهای بزرگی که امکان عمل جراحی در آنها میسر است، برای بیماران وجود دارد و به همین خاطر بسیاری از خانواده‌ها از عهده این هزینه‌ها بر نمی‌آیند.

اما اعضای تیم مرهم بدون هیچ چشمداشت مادی کمر همت بسته‌اند تا مرهمی باشند بر زخم کام افرادی که یک شکاف، کام آن‌ها را برای ادامه زندگی تلخ کرده است.

Share: